Georges Perec – Çeviri Şiirler & Ekin Metin Sozüpek

ÖNCÜL KOPMA

 

“Öncül Kopma”nın Eceli;

kapımda makûl celp.

Nasip:

Kelimecinin lakap mecmuasını

cılk pamukla mıncırıp aklınca;

pimi çekilmiş can pikapını

mecalsiz kalp canıma

liman yapacak.

 

Ö N C Ü L K O P M A § I

N E C E L İ K A P I M §

A M A K U L C E § P N A

  • İ P K E L İ M E C İ N

İ N L A K A P M E C § U

A § I N I C I L K P A M

U K L A M I N C I § I P

A K L I N C A P İ M İ §

E K İ L M İ § C A N P İ

K A P I N I M E C A L §

İ § K A L P C A N I M A

L İ M A N § A P A C A K

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Potansiyel Edebiyat Atölyesi”nin şenlikli yazarı Bay Perec’in imkansıza yakın dil-deneylerinden birine daha hoşgeldiniz! Bu çetrefilli oyunun kuralları şöyle:

 

  • 144 harften oluşan bir metin yaz.
  • Bu metnin harflerini yatay satırlarda 12 birim, dikey sütunlarda da 12 birim olacak şekilde teker teker diz ve böylece bir matris oluştur.

 

ESAS KAİDE ! (Bu metni öyle bir şekilde yazmalısın ki bu yöntemle dizildiğinde…)

 

  • Her bir satırdaki 12 harfin 7’si sessiz, 5’i sesli olmak zorunda.
  • İlk satırda kullandığın 6 harf, sonraki 11 satırın her birinde tamamıyla tekrar yer almak zorunda.
  • Bu 6 harfin hepsi farklı harfler olmalı. Mümkünse dilin az kullanılan sessizleri de aralarında yer almalı.
  • 6’sı haricinde 1 sessiz harf de her seferinde boşa düşmeli ki bu harfler sembolüyle karşılanacaktır.
  • Bu matrise yerleştireceğin metin bir şiir olmalı. Dilbilimsel anlamda çıkışsız kelime ve harf öbeklerinden oluşamaz. Mümkünse kendi içinde az da olsa anlam barındıran, öğeleri tespit edilebilir cümlelerin ve kelimelerin şiirsel tertibinden oluşan, 144 harfe geldiğinde noktalanan bir edebi metin olmalı.

 

Bu kurallar dahilinde kalıp üretmeye çalışırken; çok eklemli, upuzun bir bütün nesneyi dengede tutmaya çalışıyormuşsunuz hissi yaşıyorsunuz. Masum görülen bir basit itkide, ufacık bir fazla müdahalede dahi bulunursanız bütün sistem gürültüyle çökebilir. Dilde, artta kalan ve önde olan zamanı imleyen bir tamlama eki kullanmak, bir parçayı ya da bütünü tanıtlayacak bir sıfat yahut zarf kullanmak bile size zaten bazı zaruriyetler sunmaktadır. Metnin durmaksızın ve sırasızca önceye ve sonraya akan; suskuları, duraklamaları, kapanmaları, açılmaları, yükselmeleri, kırılmaları, kıvrılmaları olan korkunç labirentliğini; birtakım katı kurallar eşliğinde 144 harfe sığışmış kusursuz bir minyatür odada, temsilî bir görüntü üretecek nesnel laboratuvar ortamında deneyimliyorsunuz.

Edebi bir metni bir matrise hapsetmenin bir başka göndergesi daha var. Bilinir ki dilin içindeki her harfin özgül ağırlığı farklıdır. Her harfin metnin herhangi bir zamanına ve parçasına referans verme şekli, o alanla ilişkilenme yöntemi farklıdır. Dil içindeki her birim, akmakta olan içkin ve dışsal anlamlar silsilesinin maruzluğunda sürekli olarak değişken yoğunluklara erişir. Lakin matrise yerleştirilmiş, eşitlikçi ve nötr matematiğe sıkıştırılmış bir dilde bunun aksi bir gerilim söz konusudur. Bu mekanda dil öğeleri; yalnızca 1 birim değeri olan matamatiksel semboller, bütünün eşit ve temel parçaları haline gelirler. Mantıklı bir ortaklaşma zemini, genelgeçer bir iletişim kurabileceğini varsayarak kodladığımız dile bu örnekle dayatılan çatışkı; rasyonalite bağlamında insanlığın kültür tarihi boyunca yaşadığı çatışkının da mütevazi bir çağrıştıranıdır. Dilin nesneliğinin ortaya çıkması, bu meselelerin muhasebesinden doğmakta olan deneysel “somut şiir” akımına da bir selam barındırır.

Yukarıdaki adaptasyonu Perec’in oyununun bütün kaidelerine uyarak uzun bir çalışma sonucu Türkçe’de gerçekleştirdim. Aşağıda göreceğiniz örnekler ise sadece “a” ve “b” kurallarına uymaktadır. Yani Fransızca’da 144 harf ile yazılmış bir metni, anlamını muhafaza etmeye çalışarak 144 harfle Türkçeleştirdim. Yanısıra orijinal metinden esinlenilen başka anlam kapılarını da barındıran, kendi şiir dilimi ve sözcelemimi yansıtmayı denediğim, yine 144 harf olma kaidesine uyan adaptasyonlar da denedim. Çünkü bu iki tür çalışma da değerli derecede deneysel çaba gerektiriyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MÜPHEM KAYNAŞMADI ÖLÜMLE

 

Çeviri:

Müphem; kaynaşmadı ölümle.

dal için’e:

esinliyor mu hala seni?

gürlüyor mu?

yüce şuânı ayırıyor mu mecrasından?

boş lakırdı, kara özsu; -beyhude çaba-

besliyor mu tuhaf,

toy tohumunu?

 

M Ü P H E M K A Y N A Ş

M A D I Ö L Ü M L E D A

L İ Ç İ N E E S İ N L İ

Y O R M U H A L A S E N

İ G Ü R L Ü Y O R M U Y

Ü C E Ş U A N I A Y I R

I Y O R M U M E C R A S

I N D A N B O Ş L A K I

R D I K A R A Ö Z S U B

E Y H U D E Ç A B A B E

S L İ Y O R M U T U H A

F T O Y T O H U M U N U

 

Adaptasyon:

öncü kapanışın örtüleri..

dönerim:

laik mucizeler &

Pius’un platonik ayetlerindense;

kamerî yolun kürüne.

odağı sarsıp;

(atıl yaralar, kof) ?

olabilir miyim, tuhaflığımızın belası ?

 

Ö N C Ü K A P A N I Ş I

N Ö R T Ü L E R İ D Ö N

E R İ M L A İ K M U C İ

Z E L E R P İ U S U N P

L A T O N İ K A Y E T L

E R İ N D E N S E K A M

E R İ Y O L U N K Ü R Ü

N E O D A Ğ I S A R S I

P A T I L Y A R A L A R

K O F O L A B İ L İ R M

İ Y İ M T U H A F L I Ğ

I M I Z I N B E L A S I

 

 

AYRIM, BİLDİR BİZE AYRIM

 

Çeviri:

Ayrım

Bildir bize ayrım; nerede biter ulu tariz,

çöker haraplık yarışı

umut havzasında.

Çıkmazsokakta:

-altın hile mabedinin düştüğü-

ölüsoytarının kârı azalır.

Kabuklu hale…

 

A Y R I M B İ L D İ R B

İ Z E A Y R I M N E R E

D E B İ T E R U L U T A

R İ Z Ç Ö K E R H A R A

P L I K Y A R I Ş I U MU

T  H A V Z A S I N D A Ç

I K M A Z S O K A K T A

A L T I N H İ L E M A B

E D İ N İ N D Ü Ş T Ü Ğ

Ü Ö L Ü S O Y T A R I N

I N K A R I A Z A L I R

KA B U K L U H A L E

 

Adaptasyon:

özü yar:

adsız.

kes-ilişiğimizdeki / pası sil

melun, tekbaşına çivile metruğu

yerlileştir cüzamı ya da ırgalat;

seni Klon Soytarı.

doğrucu ıskalar / olası çıkarını

parıldar; hale.

 

Ö Z Ü Y A R A D S I Z K

E S İ L İ Ş İ Ğ İ M İ Z

D E K İ P A S I S İ L M

E L U N T E K B A Ş I N

A Ç İ V İ L E M E T R U

Ğ U Y E R L İ L E Ş T İ

R C Ü Z A M I Y A D A I

R G A L A T S E N İ K L

O N S O Y T A R I D O Ğ

R U C U I S K A L A R O

L A S I Ç I K A R I N I

P A R I L D A R H A L E

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Related posts

Leave a Comment